Program został przygotowany z myślą o dzieciach w wieku od 5 do 9 lat i opiera się na książce Mai Klonowskiej, psycholożki i coacha. W roku szkolnym 2026/2027 planowane jest przeprowadzenie pilotażu we wszystkich szkołach podstawowych w Piastowie.
Punktem wyjścia dla programu jest przekonanie, że umiejętność rozpoznawania własnych emocji, dostrzegania swoich mocnych stron, doceniania postępów i budowania poczucia własnej wartości ma istotne znaczenie dla rozwoju dziecka. Kompetencje te pomagają młodym ludziom lepiej radzić sobie z codziennymi wyzwaniami, podejmować nowe aktywności, budować relacje i stopniowo kształtować samodzielność.
Program zakłada, że zagadnienia związane z pewnością siebie i rozwojem osobistym, z którymi dorośli często pracują dopiero na późniejszych etapach życia, warto podejmować znacznie wcześniej. Dzieci już w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym mogą uczyć się rozumienia siebie, komunikowania swoich potrzeb oraz dostrzegania własnej wartości. Ważne jest jednak, aby odbywało się to w sposób dostosowany do ich wieku, możliwości poznawczych i doświadczeń, w atmosferze bezpieczeństwa, akceptacji i życzliwości.
Szczególnym wyróżnikiem piastowskiej odsłony programu jest połączenie edukacji emocjonalnej z budowaniem tożsamości lokalnej. Działania podejmowane w szkołach będą odwoływać się nie tylko do uniwersalnych doświadczeń dzieci, lecz także do historii i dziedzictwa Piastowa. Dzięki temu program może wspierać zarówno rozwój indywidualny uczniów, jak i budowanie więzi ze społecznością, w której dorastają.
2. Inspiracja i rola książki Mai Klonowskiej
Podstawą merytoryczną programu jest książka „Przygody Soi” autorstwa Mai Klonowskiej, psycholożki i coacha. Jak wynika z założeń przedstawionych w prezentacji, inspiracją do jej powstania były doświadczenia autorki w pracy z osobami dorosłymi. W swojej praktyce dostrzega ona, że wiele trudności obniżających satysfakcję z życia wiąże się z zagadnieniami dotyczącymi poczucia własnej wartości, relacji z samym sobą, rozpoznawania emocji czy interpretowania własnych doświadczeń.
Program proponuje, aby podobne tematy podejmować już w dzieciństwie, zanim utrwalą się niekorzystne sposoby myślenia o sobie i otaczającym świecie. Nie oznacza to przenoszenia metod pracy z dorosłymi na grunt szkolny. Przeciwnie – treści zostały ujęte w formę dostosowaną do młodych odbiorców, wykorzystującą świat zwierząt i świat dzieci przedstawiane równolegle. Taka konstrukcja pozwala odwoływać się do historii bohaterów, rozmawiać o ich przeżyciach i zachowaniach, a następnie łączyć je z doświadczeniami uczniów.
Książka, konsultowana z psychologiem dziecięcym, stanowi punkt wyjścia do rozmów, ćwiczeń i działań edukacyjnych. Jej bohaterowie pomagają wprowadzać zagadnienia dotyczące emocji i samooceny w sposób przystępny, zrozumiały i bliski dziecięcemu doświadczeniu. Literatura staje się zatem nie tylko formą kontaktu z opowieścią, ale również narzędziem wspierającym wychowanie, komunikację i rozwijanie kompetencji społeczno-emocjonalnych.
3. Siedem rozdziałów – siedem ważnych przekazów
Konstrukcja programu opiera się na siedmiu rozdziałach książki, z których każdy odpowiada określonemu przekazowi wspierającemu rozwój dziecka. Są to następujące zdania:
Każde z tych zdań może stać się początkiem rozmowy o doświadczeniach dziecka, jego emocjach, możliwościach i relacjach z innymi. Ich znaczenie polega na tym, że pozwalają nazywać zagadnienia często trudne do wyrażenia wprost. Dziecko może stopniowo uczyć się dostrzegać, że jest ważnym członkiem grupy, ma własne mocne strony, rozwija się poprzez podejmowanie wysiłku i nie musi być doskonałe, aby zasługiwać na szacunek.
Istotnym elementem programu jest stworzenie wspólnego języka, określanego w prezentacji jako „kod” klasy. Zdania wypowiadane przez bohaterów książki mogą być wykorzystywane również poza pojedynczymi zajęciami, w codziennych sytuacjach szkolnych. Nauczyciel może odwołać się do nich podczas rozmowy z uczniem, rozwiązywania nieporozumienia, wspierania dziecka w obliczu trudności lub podsumowywania jego postępów.
Wspólny kod ma ułatwiać dzieciom i dorosłym porozumiewanie się w sprawach dotyczących emocji, wysiłku, poczucia własnej wartości i relacji. Dzięki powtarzalności komunikatów program nie ogranicza się do jednorazowych zajęć, lecz może stopniowo przenikać do codziennego życia klasy.
4. Główne cele programu
Program „Przygody Soi w Piastowie” koncentruje się na czterech zasadniczych celach.
Pierwszym z nich jest wzmacnianie pewności siebie od najmłodszych lat. Dzieci powinny mieć możliwość poznawania własnych możliwości, dostrzegania swoich mocnych stron oraz rozumienia, że rozwój wymaga czasu i podejmowania prób. Ważne jest budowanie przekonania, że błędy i trudności mogą być częścią procesu uczenia się, a wartość człowieka nie zależy wyłącznie od osiągniętych wyników.
Drugim celem jest uczenie dzieci wyrażania uczuć. Emocje stanowią ważną informację o przeżyciach, potrzebach i doświadczeniach człowieka. Umiejętność ich rozpoznawania i nazywania może ułatwiać komunikację, pomagając dzieciom wyrażać to, co czują, oraz lepiej rozumieć reakcje innych osób. Program stwarza przestrzeń do rozmów o emocjach i zachęca do traktowania ich jako naturalnego elementu codziennego życia.
Trzecim celem jest tworzenie przyjaznego otoczenia w klasie. Szkoła powinna być miejscem, w którym uczniowie czują się zauważeni, traktowani z szacunkiem i akceptowani. Program ma sprzyjać budowaniu relacji opartych na życzliwości oraz wzmacnianiu przekonania, że każdy członek społeczności klasowej jest ważny. Wspólne działania i powtarzane komunikaty mogą wspierać kształtowanie atmosfery sprzyjającej współpracy i wzajemnemu wsparciu.
Czwartym celem, szczególnie istotnym w piastowskim pilotażu, jest wzmacnianie tożsamości lokalnej. Włączenie treści związanych z historią Piastowa pozwala połączyć pracę nad rozwojem emocjonalnym z poznawaniem miejsca, w którym dzieci mieszkają i uczą się. Dzięki temu program może stać się okazją do rozwijania zainteresowania lokalnym dziedzictwem i budowania więzi ze społecznością miasta.
Połączenie tych czterech obszarów nadaje programowi charakter całościowy: obejmuje zarówno relację dziecka z samym sobą, jak i jego funkcjonowanie w grupie oraz poczucie przynależności do lokalnej wspólnoty.
5. Realizacja programu w szkołach i oddziałach przedszkolnych
Pilotaż programu w roku szkolnym 2026/2027 został zaplanowany z uwzględnieniem różnych etapów rozwoju dzieci. Proponowana struktura obejmuje oddziały przedszkolne, klasy pierwsze i drugie szkół podstawowych oraz możliwość włączenia klas trzecich.
W przypadku oddziałów przedszkolnych przewidziano pracę z pięcio- i sześciolatkami. Szczegółowy zakres udziału tych grup wymaga jeszcze potwierdzenia. Założeniem jest realizowanie przygód bohaterów w formie dialogu, dostosowanego do wieku dzieci i ich możliwości uczestniczenia w rozmowie.
W klasach pierwszych i drugich program ma być realizowany jako innowacja wychowawczo-pedagogiczna. Minimalny zakres obejmuje pięć z siedmiu rozdziałów książki. Takie rozwiązanie pozwala zachować podstawowe założenia programu, a jednocześnie umożliwia szkołom dostosowanie sposobu realizacji do potrzeb uczniów i organizacji pracy wychowawczej.
Udział klas trzecich pozostawiono do decyzji rad pedagogicznych poszczególnych szkół. Pozwala to uwzględnić specyfikę placówki, potrzeby uczniów oraz dotychczasowe doświadczenia w realizacji działań wychowawczych.
Przyjęta struktura ma umożliwić wdrażanie programu w sposób przemyślany, z uwzględnieniem wieku dzieci i możliwości organizacyjnych szkół. Jednocześnie wspólny kierunek działań ma sprzyjać budowaniu spójnego podejścia do wspierania rozwoju emocjonalnego najmłodszych mieszkańców Piastowa.
6. Jak będą wyglądały zajęcia?
Każdy rozdział książki ma zostać powiązany z zestawem działań edukacyjnych opracowanych w formie konspektu. Ich przygotowanie ma ułatwić nauczycielom prowadzenie zajęć, a także umożliwić powielanie sprawdzonych rozwiązań w kolejnych placówkach i latach szkolnych.
Podstawowym elementem pracy będzie czytanie poszczególnych rozdziałów oraz rozmowa o przedstawionych w nich wydarzeniach. Historie bohaterów będą punktem wyjścia do refleksji nad emocjami, zachowaniami i relacjami. Dzieci otrzymają możliwość dzielenia się spostrzeżeniami, poszukiwania odpowiedzi na pytania oraz odnoszenia opowieści do sytuacji znanych im z codziennego życia.
W programie przewidziano również aktywne metody pracy, w tym wykorzystanie technik teatralnych. Takie działania mogą pozwolić dzieciom na odgrywanie różnych ról, analizowanie sytuacji z perspektywy bohaterów i poszukiwanie sposobów reagowania w konkretnych okolicznościach. Ważne jest, aby zajęcia angażowały uczniów i dawały im przestrzeń do aktywnego uczestnictwa.
Istotnym elementem będzie także wprowadzanie treści związanych z historią lokalną Piastowa. Dzięki temu zajęcia zyskają dodatkowy wymiar edukacyjny, a dzieci będą mogły poznawać swoje najbliższe otoczenie w kontekście wspólnoty, do której należą.
Program zakłada ponadto działania angażujące rodziców. Współpraca szkoły z rodziną ma znaczenie dla utrwalania komunikatów i sposobów rozmowy wykorzystywanych podczas zajęć. Spójne podejście dorosłych może ułatwiać dzieciom przenoszenie poznanych treści do codziennych sytuacji poza szkołą.
Ważną rolę odegrają również zdania bohaterów książki, wykorzystywane jako wspólny język klasy. Powracanie do nich w różnych sytuacjach może przypominać dzieciom o znaczeniu wzajemnego szacunku, rozpoznawania emocji i dostrzegania własnych możliwości.
7. Współpraca specjalistów i wymiana doświadczeń
Jednym z istotnych założeń programu jest współpraca osób posiadających doświadczenie w pracy z dziećmi oraz kompetencje związane z ich rozwojem emocjonalnym i społecznym. W okresie od października 2026 roku do kwietnia 2027 roku zaplanowano pracę zespołu, w skład którego wejdą pedagodzy i psycholodzy ze wszystkich placówek uczestniczących w przedsięwzięciu, a także autorka książki.
Koordynację zespołu powierzono Marzenie Wieteskiej. Zadaniem zespołu będzie wypracowanie konspektów i działań edukacyjnych, które następnie będą wykorzystywane w pracy z dziećmi.
Wspólne opracowywanie materiałów ma sprzyjać wymianie doświadczeń pomiędzy specjalistami reprezentującymi różne placówki. Dzięki temu możliwe będzie uwzględnienie zróżnicowanych potrzeb dzieci oraz wykorzystanie wiedzy osób pracujących na co dzień w środowisku szkolnym.
Ważnym założeniem jest rozpoczęcie realizacji działań w klasach na bieżąco, w miarę opracowywania kolejnych materiałów. Pozwoli to zachować ciągłość programu i powiązać pracę zespołu z praktyką edukacyjną. Ostateczne wnioski z pilotażu zostaną wykorzystane przy przygotowywaniu finalnego programu na kolejny rok szkolny.
8. Harmonogram realizacji w roku szkolnym 2026/2027
Pilotaż zaplanowano na okres od października 2026 roku do maja 2027 roku.
Październik 2026 roku będzie miesiącem oficjalnego otwarcia programu. Plan zakłada jednoczesne rozpoczęcie działań we wszystkich szkołach podstawowych w Piastowie, przy czym udział oddziałów przedszkolnych wymaga jeszcze potwierdzenia.
Od października 2026 roku do kwietnia 2027 roku zespół merytoryczny będzie pracował nad konspektami. Opracowywane materiały mają służyć bezpośrednio realizacji programu w klasach, dlatego praca nad nimi będzie powiązana z bieżącymi działaniami edukacyjnymi.
W trakcie całego pilotażu szkoły będą prowadziły zajęcia i działania zgodnie z wypracowywanymi rozwiązaniami, dbając o ciągłość realizacji programu. W maju 2027 roku zaplanowano ewaluację, której wyniki posłużą do sformułowania wniosków i przygotowania finalnej wersji programu na kolejny rok.
Tak zaplanowany harmonogram łączy etap wdrożenia, wspólne opracowywanie materiałów, praktyczne działania w szkołach oraz ocenę przebiegu pilotażu.
9. Rola szkół i zaangażowanie rodziców
Skuteczna realizacja programu wymaga zaangażowania poszczególnych placówek oraz włączenia działań w codzienną pracę wychowawczą.
Do podstawowych zadań szkół będzie należało wyznaczenie pedagoga lub psychologa do udziału w zespole opracowującym konspekty, uwzględnienie innowacji w pracy wychowawczej klas pierwszych i drugich oraz podjęcie przez radę pedagogiczną decyzji dotyczącej udziału klas trzecich.
Szkoły powinny również zapewnić przestrzeń do prowadzenia działań z rodzicami, zadbać o komunikowanie celów i przebiegu programu społeczności szkolnej oraz uczestniczyć w ewaluacji zaplanowanej na maj 2027 roku.
Rodzice będą informowani o programie za pośrednictwem kanałów komunikacji wykorzystywanych już przez szkoły. Przewidziano przygotowanie listu do rodziców, który będzie można przekazać za pomocą dziennika elektronicznego lub innych stosowanych w placówkach narzędzi.
Istotne będzie wyjaśnienie rodzinom, dlaczego rozwijanie pewności siebie i umiejętności rozpoznawania emocji stanowi ważny element edukacji dzieci. Dzięki temu rodzice będą mogli lepiej rozumieć cele podejmowanych działań i towarzyszyć dzieciom w rozmowach na temat ich doświadczeń.
10. Spójna komunikacja i promocja programu
Program będzie realizowany przy wsparciu wspólnych działań informacyjnych i promocyjnych. Ich celem jest zapewnienie, aby rodzice, mieszkańcy Piastowa i społeczności szkolne rozumieli założenia przedsięwzięcia oraz wiedzieli, jakie działania są podejmowane w placówkach.
Przed oficjalnym otwarciem zaplanowano skoordynowaną komunikację prowadzoną przez Miasto Piastów, szkoły podstawowe, partnera programu – firmę Landtech – oraz autorkę książki. Informacje mają pojawić się równolegle na stronach internetowych, w mediach społecznościowych, na stronach szkół i w ich kanałach komunikacji z rodzicami.
Przewidziano przygotowanie materiałów, które ułatwią placówkom informowanie o programie. Obejmują one stronę internetową z opisem celów, książki i harmonogramu, a także propozycjami gier i zabaw dla dzieci z Soją. Dodatkowo powstaną plakaty przeznaczone do szkolnych korytarzy i tablic informacyjnych, list do rodziców oraz materiały do mediów społecznościowych i lokalnych mediów.
Jednolity komunikat i wspólne rozpoczęcie działań mają podkreślić, że program jest przedsięwzięciem obejmującym całe miasto. Późniejsze przypomnienia i informacje o kolejnych etapach będą służyły podtrzymywaniu zainteresowania oraz budowaniu świadomości znaczenia wspierania dzieci w rozwoju emocjonalnym.
11. Organizatorzy i partnerzy
Organizatorem programu jest Miasto Piastów, które koordynuje przedsięwzięcie obejmujące szkoły podstawowe oraz, po potwierdzeniu zakresu udziału, oddziały przedszkolne.
Za warstwę merytoryczną odpowiadać będą Maja Klonowska, autorka książki, Marzena Wieteska, koordynatorka zespołu, oraz pedagodzy i psycholodzy reprezentujący uczestniczące placówki.
Partnerem programu jest firma Landtech, wspierająca jego realizację i komunikację. Współpraca organizatora, zespołu merytorycznego, szkół i partnera ma umożliwić sprawne wdrożenie działań oraz zapewnienie spójnego przekazu skierowanego do mieszkańców.
12. Ewaluacja i perspektywy dalszego rozwoju
Maj 2027 roku będzie czasem podsumowania pilotażu. Ewaluacja ma umożliwić zebranie wniosków dotyczących realizacji programu i wykorzystanie ich do przygotowania jego finalnej wersji na kolejny rok szkolny.
Ważne będzie przeanalizowanie przebiegu działań, przydatności opracowanych konspektów, możliwości organizacyjnych szkół oraz doświadczeń osób zaangażowanych w realizację programu. Wnioski z pilotażu mogą posłużyć do udoskonalenia materiałów i lepszego dostosowania ich do potrzeb placówek.
Na podstawie samej prezentacji nie można przesądzić o konkretnych efektach programu ani o ich skali. Pilotaż ma stworzyć warunki do zebrania doświadczeń i wypracowania rozwiązań, które będą mogły być wykorzystywane w kolejnych latach.
Podsumowanie
„Przygody Soi w Piastowie” to inicjatywa, która łączy rozwijanie kompetencji emocjonalnych dzieci z budowaniem przyjaznego środowiska szkolnego i wzmacnianiem lokalnej tożsamości. Jej szczególną wartością jest założenie, że o poczuciu własnej wartości, emocjach, mocnych stronach i wzajemnym szacunku warto rozmawiać już na początku edukacyjnej drogi dziecka.
Dzięki wykorzystaniu książki Mai Klonowskiej, wspólnemu opracowywaniu konspektów przez pedagogów i psychologów, zaangażowaniu szkół oraz współpracy z rodzicami program ma szansę stać się elementem codziennej pracy wychowawczej. Jednocześnie włączenie historii Piastowa pozwala osadzić działania w lokalnym kontekście i podkreślić znaczenie przynależności do wspólnoty.
Pilotaż realizowany w roku szkolnym 2026/2027 stanowi początek wspólnego przedsięwzięcia, którego celem jest stworzenie dzieciom przestrzeni do lepszego poznawania siebie, rozwijania umiejętności wyrażania uczuć i budowania relacji opartych na szacunku. To inwestycja w codzienną kulturę szkoły, w której każde dziecko powinno mieć możliwość poczuć, że jest ważne, może się rozwijać i ma swoje miejsce w grupie oraz lokalnej społeczności.
